«Δεν είναι παράσταση, ακριβώς. Είναι εμπειρία. Και αυτή ήταν η πρόθεσή μου. Αυτή ήταν μία ταινία που αγαπούσα πολύ, παρ’ όλο που δεν την είχα ξαναδεί από τότε γιατί με τάραξε πολύ. Τα πράγματα που μου αρέσουν, γενικά δεν θέλω να τα κάνω εγώ, δεν πιστεύω ότι θα τα κάνω καλύτερα. Εδώ όμως υπήχε κάτι που με αφορόυσε πολύ και σχετιζόταν με το βίωμα. Γιατί το θέατρο, μπορεί να σπάσει το όριο και να μην συμβαίνει κάτι στη σκηνή και εσύ να είσαι στην πλατεία. Στη δική μας παράσταση δεν υπάρχει σκηνή και πλατεία. Είμαστε όλοι μαζί στη γιορτή. Οι ηθοποιοί είναι οι φίλοι σου, είναι μαζί σου. Είναι δική μου ανάγκη να γίνει διαδραστικό» δηλώνει ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος για την παράσταση «Festen» την οποία σκηνοθετεί (Καλύτερα δεν γίνεται, Συνέντευξη: Ναταλία Γερμανού, Ναταλία Αργυράκη).

Μια οικογενειακή γιορτή, παρουσία όλης της οικογένειας, για τα 60ά γενέθλια του πατέρα – ενός ανθρώπου αξιοσέβαστου και ισχυρού – αποτελεί την αφορμή για την αποκάλυψη μιας ιστορίας όχι και τόσο «κολακευτικής» σχετικά με τον εορτάζοντα. Κατά τη διάρκεια της γιορτής, ο μεγαλύτερος γιος του, ο Κρίστιαν, φέρνει στο φως ένα μυστικό που τον στοιχειώνει από την παιδική του ηλικία, ένα μυστικό που ίσως ευθύνεται για την αυτοκτονία της αδελφής του και το οποίο η μητέρα του γνωρίζει αλλά έχει φροντίσει όλον αυτόν τον καιρό να διαγράψει από τη μνήμη της όλη τη φρίκη, εθελοτυφλώντας.

Το καινοτόμο «Festen» του Τόμας Βίντεμπεργκ, σε θεατρική διασκευή των Μπο Χάνσεν και Μόγκενς Ρούκοφ, μας δίνει μια πλήρη εικόνα της παρακμασμένης και σάπιας δυτικής οικογένειας, στην οποία τα πιο επικίνδυνα μυστικά τα οποία κρύβονται για χρόνια κάτω από την άψογη εικόνα του διεστραμμένου πατέρα, είναι έτοιμα να ορμήξουν σαν θηρία, ξεσκίζωντας την φαινομενική οικογενειακή γαλήνη. Το έργο εξετάζει με άκρως ρεαλιστικό τρόπο το ζήτημα της ενδοοικογενειακής βίας και την τρομακτική επίδραση της συγκάλυψης της διαστροφής του ενός γονέα πάνω στην ψυχοσύνθεση των παιδιών που τη βιώνουν. Παράλληλα, αναδεικνύει την έλλειψη εμπιστοσύνης που καλλιεργείται σε αυτά τα παιδιά αλλά και το αποτύπωμα που αφήνει στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας αυτή η τεταμένη ατμόσφαιρα τρομοκρατίας.

Ειδική μνεία αξίζει στον Προμηθέα Αλειφερόπουλο, τη Ναταλία Τσαλίκη και την Ιωάννα Κολλιοπούλου, που κατορθώνουν να κρατήσουν τον θεατή σε εγρήγορση με τον δικό τους μοναδικό τρόπο. Ειδικότερα, ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος (Κρίστιαν) δείχνει πόσο πολυσχιδής ηθοποιός είναι, αποδίδοντας με χειρουργική λεπτομέρεια τη μεταμόρφωση ενός φαινομενικά ψύχραιμου και ψυχικά υγιούς ανθρώπου σε ένα εξαγριωμένο παιδί που ουρλιάζει από πόνο. Η Ναταλία Τσαλίκη (Έλσι) αφήνει το σημάδι της κυρίως μέσα από τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί το σώμα και το πρόσωπό της, συστήνοντάς μας μια γυναίκα που, λόγω του σοκ που ένιωσε αντικρίζοντας το αποτρόπαιο θέαμα, έχει διαγράψει οποιαδήποτε εικόνα την φέρνει στο όριο της ύπαρξής της και που η αναμόχλευση και η συνειδητοποίηση του παρελθόντος την καθιστά ψυχικά νεκρή. Η Ιωάννα Κολλιοπούλου (Έλεν) ισορροπώντας ανάμεσα στην υστερία και την ηρεμία, συνθέτει μια γυναίκα με πολλές ανασφάλειες και ψυχολογικά προβλήματα, σχεδόν εξαρτημένη από τα ηρεμιστικά χάπια που η κατάρρευση της αψεγάδιαστης οικογένειας που είχε χτίσει στο μυαλό της, την διαλύει.

Όσον αφορά τα άλλα δύο βασικά μέλη της οικογένειας, ο Αναστάσης Λαουλάκος (Μίκαελ), χρησιμοποιώντας τις κατάλληλες εντάσεις, σχεδιάζει τη φιγούρα ενός εξαγριωμένου αιώνιου παιδιού, ενώ ο Γιώργος Ζιόβας είναι περισσότερο ουδέτερος και αποστασιοποιημένος απ’ όσο θα έπρεπε στον ρόλο του Χέλγκε (εξαιρείται η σκηνή εξόδου του από το έργο, στην οποία η κινησιολογία και η εκφραστικότητα του προσώπου του αποτυπώνουν το τέρας που έκρυβε). Πολύ ωραία πλαισιώνουν τον πυρήνα της οικογένειας ο Γιάννης Καπελέρης ως εύθυμος τελετάρχης, η Ιωάννα Τζίκα ως εύθραυστη και συναισθηματική Μπία, η Μαριάννα Πουρέγκα ως εκρηκτική Μέττε, ο Μιχάλης Αφολαγιάν ως Γκμπατοκάι, και οι Πένυ Παπαγεωργίου με τον Νικόλα Seymour Σταθόπουλο ως εξυπηρετικοί Μισέλ και Λαρς, αντίστοιχα.

Το καλαίσθητο σκηνικό της Ηλένιας Δουλαδίρη αναδεικνύοντας τον πλούτο της οικογένειας μας δίνει ακόμα εντονότερα την αίσθηση της ψυχικής σήψης αυτών των πνευματικά κατεστραμμένων ανθρώπων. Οι μουσικές επιλογές σε αινιγματικό και συναισθηματικό φορτισμένο κλίμα λειτουργούν πολλές φορές ως καταλύτης για την παρεκτροπή των χαρακτήρων εκτός ορίων.

Η καινοτόμα ιδέα του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου όσον αφορά την αξιοποίηση όλου του χώρου του θεάτρου αφενός προσέδωσε ένα έντονο στοιχείο διάδρασης με το κοινό, αφετέρου στέρησε από το έργο σε μεγάλο βαθμό τη συνοχή. Αυτό συνέβη, καθώς λόγω της καθυστέρησης της τοποθέτησης των θεατών μέσα και έξω από την αίθουσα, χανόταν η επαφή με την ένταση του έργου. Ίσως το εγχείρημα αυτό να πετύχαινε με λιγότερο κόσμο. Πολύ εύστοχη θεωρώ την αξιοποίηση των βίντεο (Άκης Πολύζος) στο πρώτο μέρος της παράστασης, που μας έδειχναν τη δράση μέσα στα δωμάτια, αλλά και τον άψογο συγχρονισμό των ηθοποιών, που τα έκανε να φαίνονται σαν να υπήρχαν κάμερες στα παρασκήνια. Κάτι άλλο που διαχειρίστηκε με μεγάλη μαεστρία ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος είναι το έντονο στοιχείο της βίας, γεγονός που επιτεύχθηκε μέσα από τη σωστή κατανομή των εντάσεων. Ξεχωρίζω τη στιγμή που ακούγεται από το στόμα του Προμήθεα Αλειφερόπουλου η φράση «μας βίαζε», τόσο αριστοτεχνικά που ένιωσα σαν να έβλεπα μπροστά μου εκείνο το μικρό, συναισθηματικά κατακρεουργημένο παιδί, αλλά και την άψυχη πλέον έκφραση της Ναταλίας Τσαλίκη στο τέλος της παράστασης.

Συμπερασματικά, οι πολύ καλές στο σύνολό τους ερμηνείες (με τους Προμηθέα Αλειφερόπουλο, Ναταλία Τσαλίκη και Ιωάννα Κολλιοπούλου να ξεχωρίζουν) και η εύστοχη, όσον αφορά την ανάδειξη του έντονου στοιχείου της βίας του έργου, αλλά ελλιπής, όσον αφορά τη συνοχή της παράστασης, σκηνοθεσία του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου, μας προσφέρουν μια εναλλακτική θεατρική εμπειρία.

Πηγή φωτογραφιών: theatromania.gr

Πληροφορίες παράστασης: Festen του Τόμας Βίντερμπεργκ, σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου στο Θέατρο Άλμα