Το 5ο Βήμα | Κριτική Θεάτρου

2–4 λεπτά

Βαθμολογία: 4.5 από 5.

© Γιώργος Καλφαμανώλης / Θάνος Τοκάκης

Γύρω από το «5ο βήμα» της “Βίβλου” των αλκοολικών —εκεί όπου η εξομολόγηση μετατρέπεται σε ελιξίριο λύτρωσης και πεδίο αναγνώρισης των σφαλμάτων— ο David Ireland στήνει ένα πολυσύνθετο και ανατρεπτικό έργο για τις σκιές των πατρικών προτύπων, τις μορφές που λαμβάνουν οι άνθρωποι στο υποσυνείδητο μας ανάλογα με τις προσδοκίες και τα βιώματάμας, το αποκούμπι της πίστης, καθώς και τον εγωισμό που τρέφει την αυταπάτη μιας ψευδούς ευτυχίας. Ο Ιρλανδός συγγραφέας ακροβατώντας ανάμεσα στην ωμότητα της πραγματικότητας και τον σουρεαλισμό του ονείρου, διεισδύει στην ουσία της σχέσης εξουσιαστή – εξουσιαζόμενου, αλλά και στις ελλείψεις της παιδικής ηλικίας που γίνονται σηματοδότες των ενήλικων επιλογών μας.

© Γιώργος Καλφαμανώλης / Θάνος Τοκάκης & Παντελής Δεντάκης

Στον πυρήνα της ιστορίας βρίσκονται ο παρορμητικός και εκρηκτικός Λούκας, σημαδεμένος από το τραυματικό παρελθόν του, ο οποίος απευθύνεται στους AA αναζητώντας να απεξαρτηθεί, και ο –εκ πρώτης όψεως– ψύχραιμος και ευγενής καθοδηγητής του, Τζέιμς, «καθαρός» εδώ και δώδεκα χρόνια. Με αφορμή την υπέρβαση του 5ου βήματος, οι δύο ήρωες, βαδίζοντας στον δρόμο της ασφυκτικής ειλικρίνειας, θα βρεθούν μετέωροι, ψάχνοντας απεγνωσμένα για σανίδες βεβαιότητας μέσα στον αχανή ωκεανό του ανθρώπινου νου. Καθώς ο Λούκας ανακαλύπτει καινούριες διεξόδους προς το φως και αρχίζει να θεραπεύεται, την ακλόνητη επιφάνεια της λαμπρής “τελειότητας” του Τζέιμς ξεκινά να κατατρώει το σαράκι της ανασφάλειας και της εγωπάθειας. Είναι τελικά πιο εύκολο να αγκαλιάσεις το φορτίο που κουβαλάς ή να συνεχίσεις να το σέρνεις με παρωπίδες στην αμείλικτη έρημο της “αριστείας”;

© Γιώργος Καλφαμανώλης / Θάνος Τοκάκης & Παντελής Δεντάκης

Μετουσιώνοντας το σασπένς της γραφής του Ireland σε μια υποδόρια σκηνική ένταση και εστιάζοντας στην ανάδειξη των αντιθέσεων των ηρώων, ο Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος υφαίνει μια συναισθηματικά πολυεπίπεδη παράσταση, με βαθιά στοχαστική και ψυχογραφική διάσταση. Υπό το πρίσμα αυτής της ανάγνωσης, από κάθε συνοπτική σκηνή αναδύεται ένας καινούριος τραυματισμένος εαυτός των χαρακτήρων, με τον επόμενο να εμπεριέχει όλους τους προηγούμενους. Με τη φόρτιση της σκηνοθεσίας συμβαδίζει η λιτή σκηνογραφική ιδέα των Μαίρης Μαρμαρινού και Ιωάννας Παπαδογιάννη, η οποία φωτίζεται άρτια από τους Τάσο Παλαιορούτα και Ιωάννα Αθανασίου.

© Γιώργος Καλφαμανώλης / Παντελής Δεντάκης

Ο σκηνοθέτης παραδίδει τη σκυτάλη στα χέρια δύο έμπειρων και ταλαντούχων ηθοποιών, οι οποίοι συνδυάζοντας τις δυνάμεις τους, μεταφέρουν γλαφυρά τα δίπολα του έργου σε μια δυνατή σκηνική συνύπαρξη. Ο Θάνος Τοκάκης εμβαθύνοντας στην ψυχική φθορά που έχει επωμιστεί ο Λούκας, παραδίδει μια παλλόμενη και συγκινησιακά φορτισμένη ερμηνεία, εστιασμένη στην ατελή και θνητή φύση των ανθρώπων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αποδίδει με αυθεντικότητα όλα τα στάδια της μεταμόρφωσης και της εσωτερικής ανέλιξης του ήρωα. Ως καθοδηγητής Τζέιμς, ο Παντελής Δεντάκης αποδομεί σταδιακά το επιφανειακό προσωπείο του καλού συζύγου, συμπονετικού πατέρα και σωστού καθοδηγητή, σκιαγραφώντας με λεπτότητα έναν άνδρα που προσπαθεί να γαντζωθεί απελπισμένα από την καλοφτιαγμένη βιτρίνα του. Πυρήνας της ερμηνείας του αποτελεί ένας υφέρπων ναρκισσισμός, που κατακρεουργεί αργά αλλά σταθερά την αρχική εγκεφαλική νηφαλιότητα της χειριστικής φιγούρας του Τζέιμς, επιτρέποντας την αποκάλυψη της βαρβαρότητας του ενστίκτου, αλλά και την αύξηση της σκηνικής θερμοκρασίας.

© Γιώργος Καλφαμανώλης / Θάνος Τοκάκης & Παντελής Δεντάκης

Συμπέρασμα


Το έργο του David Ireland, μέσα από το διεισδυτικό σκηνοθετικό βλέμμα του Αλέξανδρου Χρυσανθόπουλου, μετατρέπεται σε μια κατάβαση στα έγκατα του εαυτού, θέτοντας τον θεατή αντιμέτωπο με τις δικές του μετέωρες πλευρές. Ανεκτίμητοι αρωγοί του εγχειρήματος είναι ο Θάνος Τοκάκης και ο Παντελής Δεντάκης, οι οποίοι, αποτυπώνοντας με ουσία και ειλικρίνεια το ευρύ ψυχολογικό και φιλοσοφικό υπόβαθρο των χαρακτήρων, υπογραμμίζουν πως η λύτρωση δεν είναι μια γραμμική πορεία, αλλά μια επίπονη, συχνά αντιφατική διαδικασία αποδόμησης και επανασύνθεσης του εαυτού.

© Γιώργος Καλφαμανώλης / Θάνος Τοκάκης

Την παράσταση παρακολουθήσαμε στο Θέατρο Μικρό Χορν στις 23 Μαρτίου 2026.


Εισιτήρια για την παράσταση εδώ: more.com